Zawodzie (Kalisz)
Zawodzie – historyczne serce Kalisza
Zawodzie to lewobrzeżna część Kalisza, która znajduje się na osiedlu Rypinek, zaledwie dwa kilometry od centrum miasta. Jest to obszar o bogatej historii, uznawany za najstarszą część Kalisza. W 1299 roku Zawodzie uzyskało prawa miejskie jako wieś, co miało istotny wpływ na rozwój tego miejsca. Dziś obszar ten jest znany z piętnastu ulic o historycznych nazwach, które przypominają o jego dawnych czasach.
Gród na Zawodziu
Na przełomie IX i X wieku na Zawodziu powstał gród, który został usytuowany w bagnistej pradolinie rzeki Prosny. Otoczony wałem i zabezpieczony fosą, gród ten był wielokrotnie powiększany, osiągając powierzchnię 17 500 metrów kwadratowych. Jego powstanie miało kluczowe znaczenie dla rozwoju osady rzemieślniczej, która istniała już wcześniej. Znajdował się tam również kościół św. Wojciecha oraz otwarta osada targowa. Połączenie grodziska oraz osady czyniło Zawodzie jednym z najważniejszych ośrodków politycznych i handlowych w państwie pierwszych Piastów.
Wzrost znaczenia Zawodzia
Status Zawodzia jako ważnego ośrodka politycznego i handlowego utrzymał się także w późniejszym okresie, kiedy gród przekształcił się w siedzibę kasztelańską. W kronice Galla Anonima z 1106 roku można znaleźć wzmiankę o tym, że Bolesław Krzywousty zdobył i spalił gród po walce z bratem Zbigniewem. To wydarzenie ukazuje, jak kluczowe było Zawodzie w kontekście walk o władzę w Polsce.
Kolegiata św. Pawła i dalsze losy grodziska
W 1155 roku, za panowania Mieszka III Starego, na miejscu wcześniejszego kościoła zbudowano kamienną kolegiatę św. Pawła. Świątynia ta miała pełnić rolę nekropoli dla władców księstwa, co potwierdza pochówek samego księcia oraz jego syna Mieszka Młodszego, który zmarł w 1193 roku. W XII wieku z polecenia księcia Mieszka Starego wzniesiono także murowaną wieżę obronną – jeden z pierwszych tego typu obiektów w Polsce. Wieża ta miała zapewne zabezpieczać bramę grodziska oraz stanowić część większego kompleksu budowlanego.
Walki o Zawodzie
Po śmierci Mieszka III Starego w 1202 roku rozpoczęły się zacięte walki o kontrolę nad grodem. Zawodzie często zmieniało swoich właścicieli, co negatywnie wpływało na jego stabilność oraz rozwój. W 1233 roku książę śląski Henryk Brodaty zdobył gród kaliski podczas ekspansji na Wielkopolskę. Po opanowaniu Zawodzia zniszczył je, co oznaczało kres jego znaczenia jako ważnego ośrodka.
Rezerwat Archeologiczny Zawodzie
Współczesne Zawodzie to nie tylko miejsce historyczne, ale także atrakcyjna destynacja turystyczna. W 2007 roku przeprowadzono częściową rekonstrukcję grodziska, której celem było przywrócenie do życia fragmentów dawnej architektury obronnej oraz zabudowy mieszkalnej. Odtworzono m.in. bramę wejściową z mostem oraz fragmenty umocnień obronnych. Utworzono także Rezerwat Archeologiczny Zawodzie, który stał się miejscem edukacji i refleksji nad bogatym dziedzictwem kulturowym tego regionu.</p
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).